چايخانا اولماسا ادبييات باشيندان باتار! اوتايلي- بوتايلي بيزده چايخانا مدنييتي گوٍجلودور. بيزيم چايخانالاريميز 20ـ جي عصرين اوللرينده موسکوا، زوريخ، بئرلين و پاريس، هابئله ايکينجي جاهان ساواش سونراسي پاريس کافهلرينه بنزهيير. ایییرمینجی یوزایللییین اوللريندهکي شعر آخيملارينين بوتونو چايخانالاردان باشقالديردي. بو، بوتون گونونو چايخانالاردا کئچيرن بعضي شاعيرلريميزه البته چوخ ياخشي خبردير. فرانسايا گلديکده ايسه، من او زامان هئچ آنامين قارنيندا اولماديغما گؤره، اؤز يادداشيمدان دئييل، جناب مالکوم برادبئرينين Malcolm Bradbury يازيلاريندان ايلهام آلاراق، موحاريبه سونراسي چايخانالاري جانلانديرمالييام. پاريسين هارايـ هشيرلي 50ـجي ايللريني.
فرانسا ساواش ايللرينده باسغينا معروض قالميش اؤلکهلردن ساييلردي. ايللر اؤنجه کيئرکئگارد «قورخو و تيترتمه» کيتابيني يازميشدي، آلمانليلارين فرانسهيه واختسيز سوخولماسي، بو کيتابين آيدينلار طرفيندن ياخشيجا قاورانيلماسينا گتيريب چيخارميشدي! ايضطيراب آنيندا، اؤلومله ديريم آراسيندا ان صرفهلي يولو سئچ، اؤزونو اؤلومه وئرمه! کيئرکئگارد بو کيتابدا ابراهيم(ع)ين اورهک وورنوخماسيندان دانيشيردي. مَلَک ابراهيمه خبر گتيردي کي، اوغلونو قوربانليق وئر، تانري بئله ايستهيير. ابراهيم يوللار آيريجيندا قالدي: بير ياندان تانرينين امري، او بيري ياندان ايسه اوغول محبتي. سونلوقدا تانرينين امرينه بويون قويسا دا، بو، وورنوخماسيز اولا بيلمزدي. بو ماجرانين مسيحي واريانتيندا، ابراهيم باشقا بير چتينليکله ده قارشيقارشييا قالدي. کيئرکئگاردا گؤره: گئرچکدن بير ملک گليب ابراهيمه دئسهيدي کي، سن ابراهيمسن و اوغلونو قوربانليق وئرمهليسن سوْرون [مشکل] تؤرهنمزدي. آمما بئله اولماديقدا، بعضي سورغولار ابراهيمي دوشوندوره بيلردي: گؤرهن بو دوغرودان دا ملکدير؟ گؤرهن من دوغرودانمي ابراهيمم؟ خيردا ايش دئييلدي، ابراهيم اوغلونو کسمک باره ده قرارا گلمهلي ايدي. بوتون بونلار اوندا وورنوخما Angouish يارادا بيلردي. ائگزيستانسياليستلرين دئدييي وورنوخما بودور.
هرکسين بوينونا خيرداجا بير يوٍکوملولوک [مسئوليت] دوشورسه، و يا اؤز ياشاميندا سئچيم مجبورييتينده قاليرسا، بو وورنوخماني ياخشي تانييير. سارترين اؤزوندن اؤرنک گتيريم: ساواش آلانيندا [مئيدانيندا] کومانديره گلن تاپيشيريقلار بيرچوخ حاللاردا کُلّي اولور. او تاپشيريقلارين خيرداليقلاريني يوزاراق بللي قرارا گلمک، کومانديرين اؤز اوٍزهزينه دوٍشور. کومانديردير کي، اؤز دؤيوشچولريني اؤلومه گؤندهرير، يا دا دوٍشمهنه ساتيلير. بئله بير کوماندير هئچ بير وورنوخمايا قاپيلمادان هانسيسا قرارا گله بيلمز. بونونلا بئله، فرانسيز آيدينلارينين کيميسي بو وورنوخمادان قورتولماغين اعلا يولونو تاپديلار. دوشمنه قوللوق ائتديلر. البته اونلارين دوشمنله ال بيرليکلري، بو تيترتمهني عملده سيناقدان کئچيرمک مقصدي گوٍدوردو! آنجاق باشقا ميللتلر، بو تيترهتمه ايمکانيني فرانسا آيدينلاريندان اسيرگهديلر. اونلار اوکئانين اوتاييندان يوٍيوروب فرانسهني آزاد ائتديلر. ساواش سونا چاتدي و گنج دوشونرلر آخشاماوٍستولر کافهلره دولوشدولار. اونلار گؤزلريني قهوه فينجانلارينا زيللهيهرک، دونيانين اوچوقلاريني گؤزدن کئچيريرديلر، هرنهيين پوچ اولدوغونا اينانماغا چاليشيرديلار. بوردا البته باشليجا پروبلئم «وارليق» و «يوخلوق» مسئلهسي ايدي.
سؤزسوز، هايدگئرين گؤزه سوخدوغو «نييه يوخلوق يئرينه عالمده وارليق وار؟» سورغوسونا تلمتلهسيک جاواب تاپيلمالي ايدي. بو اولدوقجا اؤنملي بير سورغو ايدي. چونکي اونون جاوابي بولونمايينجا، اؤرنهيين، گوناورتايا نه يئيهجهييميزي، نه ايچهجهييميزي بيلمهيهجکديک. کوچه باشيندا عادي داوا دالاشلاردان توتموش، ايکينجي دونيا ساواشي سونراسي گرگينليکلرهدک بو سورغويلا ايلگيلي ايدي. بونون اوچون، آيدينلار اوتوروب، هر نئجه اولورسا اولسون، اونو چؤزمهلي ايديلر. بونا دينج بير يئر گرهک ايدي. ائله بونا گؤره تکجه آخشام اوستولر دئييل، بوتون گئجهـگوندوزو کافهلرده اوتورمالي اولدولار. بو اوزدن، کافهلر رؤونقه ميندي. بيزده ايسه او سورغونون عکس واريانتي چايخانالاريميزي آبادلاشديردي: نييه وارليق يئرينه هئچ نهييميز يوخدور. اونلاري وارليغين حئيرتي اؤلدوروردو، بيزلري يوخلوغون دردي دئيينديريردي. نيل پوستمن سونرالار «آشيري کئفدن اؤلدوک» دئديکده، سانکي او وارليغي غرب اؤلکهلرينين قورساغيندان [معدهسيندن] قايتاريردي. بس هايدگئرين او سورغوسونون جاوابي نئجه اولدو؟
سورغويا وئريلن جاوابلارين ان ماراقليسي، ائگزيستانسياليزم پيغمبري، ژان پول سارتردان گلدي. البته بو ائگزيستانسياليزم دئييلن، يئني بير شئي دئييلدي. بعضيلرينه گؤره، هايدگئر، هيتلئري آلمان خالقينين سوپرمني کيمي قلمه وئرمهيه چاليشيرکن اولانلار اولدو. سارتر، ائگزيستانسياليزمي اوندان اوغورلادي. سارتر، فرانسا موقاويمت حرکاتينين باشچيلاريندان ايدي. بونا گؤره، «اورهک بولانديريجي، آللاهسيز و چوروک» بير دونيادا ياشاماغيميزي آيدينلاشديرماقدا اؤزونو حاقلي بيليردي. هرنهيين تصادوفي اولدوغو بير دونيادا، بيز دوغولماغا، و جهننمده ياشاماغا محکوموق. بو جهننم اؤزگهلرين ووجودوندان اولوشور. ايييرمينجي يوز ايللييين 50ـجي ايللرينده ائله بير يئنييئتمه ضيالي تاپيلمازدي کي، وارليغين عبث اولدوغونو وورغولاماسين. بيز هر حالدا سئچمهيه محکوموق. آياقيولونا گيرديکده، قادين شکلي و يا کيشي شکلي آسيلميش قاپينين بيريني سئچمهلیييک. گئري قاييدا بيلمهريک، يوخسا سانجيدان اؤلهريک. سارترين فلسفهسينين بوتون آنلامي بوندادير. سونلوقدا، بيزيم نه اولدوغوموزدان باشيميز چيخماز، جورابيميزين آغيني، يوخسا قاراسيني گئيهجهييميز حاقدا بيله، آيدين قرارا گله بيلمهريک.
نيچهنين بو عوٍصيانچي کؤتوجهلري او قدهر ده کوبود دئييلديلر. قيزلار قارا ائگزيستانسياليستي پالتارلار گئيینير، اوغلانلار ايسه مارلون براندويا اوخشاديرديلار اؤزلريني. ائلهبيل بير آلماني ياريدان بؤلموشدون. ائلهبيل ايیيرمي ايل اؤنجه سئويملي مارلون آوروپاني دولاشميش، بو جورماجوجوقلاري اؤز آردينجا اکيب گئتميشدي. آدام هارا گئديرـ البته هاراسا گئتمهيي بوش بير ايش سانماسايديـ اوميدسيزليک ماهنيسي ائشيديردي. هر يئرده "ايضطيراب"، "قورخو" و "يوخلوقدان" دانيشيرديلار. آدام دئيير، تکي يئنيدن قاييدايدي بيز ده گؤرهيديک او گؤزهل گونلري. ژان پول سارتر، ابدي قيز دوستو، سيمون دوبووارلا بيرليکده بو کافهدن او کافهيه گئدير، وورغونلارينين اورتاسيندا اوتوروردو. گوندوزون هانسي ساعاتيندا اولدوقلاريندان آسيلي اولاراق، يا اونون باشي بونون چيينينده ايدي، يا بونون باشي اونون. گؤرروسونوز فرانسيزلار نه قدهر بيزه بنزهييرلر. گؤرورسونوز بيز ده نه قدهر جناب نيچهدن نتيجه آلميشيق. ميکايل ياقوبزادهليک اولسا، اونلارين دا هاچانسا تورک اولدوقلاريني بوردان نتيجه چيخارماق چتين اولماز.
هردن گؤروردون آلبر کامو مريدلري ايله آوتوبوسون آرخا اوتوراجاقلاريندا اوتوروب، "سيزيف" ميفي اوزهرينده دانيشيرلار. اؤيرهنجيلر اؤنجه گومان ائديرديلر بو سيزيف دئييلن نسنه، جنسي سايريليقدير [خستهليکدير]. آمما سونرا داشلاري يوخوشا آپارماغا محکوم اولموش بيريسي کيمي تانيديقدا اونو، گونده تانريدان مين دؤنه اؤلوم ايستهديلر. البته اگر بئيينلرده آرپا بويدا قاناجاق اولسايدي، آنلايارديلار کي، کامونون "اؤزگه" کيمي قوپقورو کيتابينين سطيرلري آلتيندا اينجه بير شعر ياتير، گئرچک اينسان سئوگيسي. کيتابلاريني قوراشديرما اوسلوبو ايله يارادان جناب پائولو کوئيلونون سؤيلهدييينه گؤره، کامو بير گون سيرتيق بير مخبرين اليندن ياخاسيني قورتارا بيلمهييب بو سورغونو ائشيتمهلي اولدو: «توپلوم بارهسينده بير کيتاب يازماغي سيزدن ايستهسهلر، قبول ائدهرسينيز، يوخسا بويون قاچيرارسينيز؟» کامو جاوابيندا دئدي: «البته کي، قبول ائدهرم. بو کيتاب يوز صحيفهدن اولوشار، اونون 99 صحيفهسي هئچنه يازيلمادان آغ قالار. آنجاق يوزونجو صحيفهنين سونوندا يازارام: اينسانين تکجه گؤرهوي سئومکدير.»
آردی وار



