گؤزهل سؤزون چیرکین آستاری
ایواز طاها
هردن غریبه سسلر ائشیدیریک. نه یازیق کی، بو سسلری اؤزگهلرین آغزیندان دئییل، آرخاداشلاریمیزین دیلیندن ائشیدیریک. بیر آز گئریییه قاییتمالییام.
نئچه ایل اؤنجه شعر آخشاملارینین بیرینده، گؤزهل یولداشلاردان بیری اؤیونهرک دئدی: «من آذربایجان دیلیندن باشقا دیلده یازیلمیش هئچ بیر اثری اوخومورام.» ایندی ایسه بونا یاخین سؤزلری اینتئرنئت دوشرگهلرینین بیرینده اوخویورام: «من تکجه تورکجه کیتابلاری اوخویورام، چونکی اؤزگه دیلده یازیلمیش کیتابلاردان لذت آلماغی باجارمیرام.»
ایلک باخیشدا بو سؤزلر گؤزهل گؤرونور. چونکی سؤیلهییجینین یوکسک یوردسئوهرلییینین گؤستریجیسی کیمی سسلهنیر. سیاستین زهرلی هاواسیندا دیلی دانیلان وطنداشلارین بئله بیر آجی تپکیسی [رئاکسیاسی] گؤزلهنیلمز دئییل. آنجاق باخانداکی بو سؤزلری اؤیونه اؤیونه سؤیلهییرلر، آدامی دهشت بورویور.
هر شئی آیدیندیر: دئمک آدام دامین او اوزوندن یئره قاپانیر. چونکی بئله بیر سؤزلرین بیر اوجوندا میللی منلیییمیزه قاییدیش دایانیرسا، او بیر باشیندا تهلوکه یاتیر؛ ساوادسیزلیغی قوتساللاشدیرماق کیمی درین اوچوروم. بو، توتالیتئر حؤکومتلرین عدالتی قوروماقلارینا بنزهییر. هامینی توخ ائده بیلمیرسنسه، هامینی آج ائله، یوخسوللوغو عدالتله پایلا. بونلارین ایکیسی ده بیر قاپییا چیخیر: اؤزگه دیلده اوخومورامسا، ساوادسیلیغیما اؤیونورم [فخر ائدیرم].
گلین مسئلهنین آستارینا اوغرون اوغرون گؤز قویاق. بیر چوخلاری حتتا لاتین گرافیکاسی ایله یازیلمیش اثرلری گرهکلی سورعتله اوخوماقدا چتینلیک چکیرلر. بئلهلیکله قالیر باماقلا ساییلا بیلهجک عرب الیفباسی ایله چیخان کیتابلار. بونلارین دا یوزده یئتمیشیـ سکسنی علیآغا واحیددن، آتالار سؤزوندن و چوروک قوشمالاردان اویانا گئتمیر. سونوج بللیدیر: آدامین اؤز دیلینده اوخماغینا یئترلی ایمکانلار اولمادیغیندا، و یا اؤز دیلینده اوخوماغیـ یازماغی باجارمادیغی واختدا اؤزگه دیلده اوخوماماغینا تکجه فاجیعه آدی وئرمک اولار.
آوروپا رنسانس زامانی چوخسسلیلیک لذتینی لاتین دیلینین هئگئمونیاسیندان [سیطرهسیندن] قورتولارکن داددی. اورتاچاغدا فلسفه و دينين ديلي لاتين ديلي ایدی. دئمک تکجه لاتين ديلي حقيقتي گؤستره بيلیردی. بونون اوچون، بير ديل يا بير لهجه باشقا ديللردن داها آرتيق دوغما قارشيلانير و يا هانسيسا ديلين خئيرينه آرادان آپاريليردی. يالنيز گئرچک تصووور اولونان او بيرجه ديل تدريس اولونور، غئير آوروپاليلار گوجله همين واحيد ديله تابع ائديليردی. بونونلا دا بير چوخ ديللري بيرجه ديلده بيرلشديرن هيندآوروپا ديلچيلييي ياراندی. بونلارين هاميسي بيرسسليليييه آپاريب چيخاريردی. تکجه بیر دیل حاکیم اولان یئرده همیشه تکجه یا سن دانیشیرسان یا دا من، اؤزگهسی دانیشا بیلمیر.
بیز باجاردیقجا اؤز دیلیمیزله یاناشی باشقا دیللری ده اؤیرنمهلی، باجاردیغیمیز دیللرده اوخومالی، اویغارلیغیمیزا [سیویلیزاسیامیزا] دوغرو دوشونجه آخینی یاراتمالیییق.
