دلي
"دلي" آدلی رومان نهايتکي باشا چاتدي. ايواز طاهانين دئديينه گؤره، 1996ـجي ايلين يازيندا باکيدا بو اثرین تأليفينه باشلاميش، اوزون سوره اونو اونوتموشدور. آمما اؤتن پاييزدا موغاندا اولارکن روماني باشا چاتديرماق قرارينا گلير. اثرين آدي کئچيجيدير و چاپدان اؤنجه دييشه بيلر. (روماندا اورتوگرافيک علامتلره بوتونلوکله رعايت اولونموشدور. اگر اونون اوخونوشوندا چتينليک چکسهسهنيز ايمئيلميز واسيطهسي ايله آذربايجان تورکجهسينين ايملاسينا اويغونلاشديريلميش "لوتوس" فونتونو بيزدن الده ائده بيلرسينيز.) روماندان بير پارچا:
پالتاري ديققتله صانديقدان چيخارتديم
. گئيينيب بوْيابوْي گوٍزگونون قاباغينا کئچديم. يامان ياراشيردي. پالتارلاري گئيديکده عطيرشوٍشهسينين آغزيني آچاجاقديم، خاتينين آرزوسو ايدي بو. ديلهييني يئرينه گتيريم دئيه، گَرچک ياغي و هيند عطرينين قاريشيغي ايله باشيمي داراديم. آرتيق چوْخ يوبانميشديم. اوّلجه گوٍزگوده اؤزوٍمه دويونجا باخديم، سوْنرا پنجرهيه ياخينلاشديم. اوزاقدان ياخينا، ياخيندان اوزاغا گؤز گزديرديم. اوزاقدا داشلي قويلاق گؤرونوٍردو، ياخيندا ايسه خياباناوزونو گئديبگلن، باشگؤزلرينه دؤيَن ماتمچيلر. من تپهني اوْرتايا آلميش مئشهلييه گئتمهلي ايديم. تپهنين يوْلو آنجاق داشلي خياباندان کئچيردي. ايندي آدامدان ايينه آتماغا يئر اولمايان خياباندان. آشاغي ائنيب خاتيني گؤرمهلييديم. خاتين، مئيداندان اوْجاغا آخيشان آداملارا قوْشولوبسا، بو قالاباليغين ايچينده اوْنو نئجه تاپاجاغام؟ قوْشولماميشدي. بينانين گيرهجک پيللهلرينده اوْتورموشدو:ـ داريخما بالا، هله واخت چوْخدور
!جاماعات ايلده بير گوٍن مئيدانين ساغينداکي آلاچيقلاردان و سوْلونداکي هوٍندور بينالاردان مئيدانا توْپلاشير، اوْرادان دا تپهيه دوْغرو يؤنهليرلر
. بيز ايلده بير گوٍن قيرغينين خاطيرهسيني عزيزلهييريک. ايلده بير گوٍن داشدؤشهلي خيابانين ساغ الينده باسديريلميش اؤلوٍلر، قرنفيل چيچهييني قوْخلاياجاقلار، دئييريک.قبيرلرين اوٍزهرينه قرنفيل دوٍزه
دوٍزه «کيمدي بو اؤلولر» دئيه، سوْووشورام. خان دئيير، ايگيرمينجي گوٍنون شهيدلريدير بونلار. اوچاقلارين بوْمباردمانيندان يئتميش ايل سوْنرا باش وئردي؛ يوْخ يئتميش ايل ايگيرمي گوٍن سونرا، بلکه ده آلتميش ايل ايگيرمي بير گون بوندان قاباق. حادیثه بيرينجي آيين ايگيرميسينده، يا دا دوْققوزونجو آيين ايگيرمي بيرينده باش وئردي. «سيز دلي اوْلوبسوزـ دئديلرـ دؤنوٍک چيخيبسيز، سيزه اؤلوٍم ده آزدير!» سوْنرا تانکلار گئجهچاغي بينانين آرخاسيندان گلديلر. قوزئي طرفدن شهري اوشاقليـ بؤيوٍکلو آياقلاييب کئچديلر. جنازهلرين بير نئچهسيني داشلي خيابانين قيراغينداکي سکيده گؤمدوکسه، قالانيني تاپا بيلمهديک. چاي جنازهلرين چوْخونو آپارميشدي. «سيز دليسيز، ديلسيزسيز، دؤنوکسوٍز» سؤزلريني ائشيتديکده، اوْنلاري هميشهليک ايتيرديييميزي آنلاديق. اؤلوٍلريميز آز دئييلدي، کيتابلاريميزي دا توْپلاديلار. ائولردن، مکتبلردن ييغيشديرديقلاري قالاق قالاق کيتابلاري تؤکدولر سکيلره. حؤکوٍمت ائويندن ساعات قاباغيناجان تؤکدوکلري کيتابلارا اوْد ووردولار. کيتابلار حرف حرف، سؤز سؤز، واراق واراق يانيرکن عسگرلر توٍفنگلرينين قاييشيني بوْيونلارينا ساليب، اويناماغا باشلاديلار، بيريسيندن باشقا. يانار کيتابلارين بيريني گؤتوٍردو، يانيق طرفيني دؤشهمهيه دؤيوٍب سؤندوردو. اوْتوردو اوْخوماغا. کيتاب توٍستولهديکجه، عسکر هيريلداييردي. بيلميرم "اؤلولر" پيئسينين هاراسي گوٍلمهلي ايدي. دهليزيميزين ديواريندان قوْپارديغيم شکيل قوْلتوغومدايکن عسگره ياخينلاشديم. سوْنونجو چارين شکلي ايدي؛ 1991ـجي ايلهدک حؤکم سوٍرموش چار. آلنينداکي خالي بونو دئييردي. دئييرسن سرسم خالدؤين، مُرَّکيبي آلنينا داغيتميشيدي. دئديم بو شکيليي ده اوْدا آتين لوٍطفن. عسگر اوٍستومه آجيقلاندي: «بيزي آلداتما، بو چار دئييل، دئوريلميش سوْنونجو پاديشاهدير، اتمل بورنونو گؤرمورسن؟ گؤزلرينده هله ده بؤيوٍک اويغارليغين [تمدن] اؤزلميني اوْخوماق اولار!» دئديم، هر کيمديسه آجيقلي باخيشلاري مني قوْرخودور، سيز آللاه بونو دا يانديرين.خيرتدهيهجن ايچميش عسگرلر، قوْل قوْلا وئرميشديلر،
«دليسيز، ديلسيز!» دئيه، هالاي چکيرديلر...